Vitamines voor veerkracht

27 oktober 2026 – Fanny Matheusen

Sciensano heeft het nu zwart op wit – iets wat ik al veel langer aanvoelde – 1 op 3 volwassenen mist veerkracht vandaag. En dan is het heel makkelijk om naar de individuen te wijzen en gaan we weer heel erg aan de slag met adviezen rond zelfzorg, hoe we stress moeten verminderen, hoe we een betere work-life balance moeten creëren, welke vitamines we moeten slikken.

Maar eigenlijk ligt het daar helemaal niet. De veerkracht die ontbreekt is veel systemischer. Het zit in onze instituties en structuren die niet veerkrachtig zijn. Het is niet normaal, het werktempo dat we aan moeten houden op onze werkvloeren. “Druk, druk, druk” is bijna het standaardantwoord op de vraag hoe het met je gaat. Dit zou ook helemaal anders kunnen.

Als je zwanger bent, nee, zelfs al maanden voor je zwanger bent, moet je bezig zijn met kinderopvang. Wat een geïnduceerde stress! Dit kan toch helemaal anders. Als we de middelen in deze samenleving heel anders zouden gaan inzetten, ja inderdaad geen F16’s meer kopen maar prioriteit geven aan zorg en onderwijs, onze staat vermageren – we hebben in mijn ogen alleen maar steden en misschien nog een federale overheid nodig maar een Europese overheid zou voor mij ook wel volstaan – dan komt er een massa geld vrij om die dingen te doen die echt nodig zijn: kinderopvang in jouw buurt die gewoon voorzien is, kinderen die tot 4 jaar rustig daar kunnen vertoeven daarna overgaan naar een school, die ook heel anders georganiseerd is met veel meer contact met natuur en maatschappij, ouders die kunnen werken op de ritme van hun opgroeiend gezin.

Is dat naïef? Nee, het is mogelijk. Andere samenlevingen doen het ons gewoon voor. Ik denk bv. aan Denemarken waar dit bon ton is, waar mensen niet geacht worden te werken na 16u, waar daarna in de natuur gaan met je kinderen vanzelfsprekend is, misschien de norm.

En met dit voorbeeld spreek ik over wat veerkracht weghaalt bij jonge professionals, maar kijk ook eens naar onze jongeren vandaag. Hoe veerkrachtig is de samenleving rond hen? Hoeveel hoop laten wij hen nog zien? Hoeveel destructie is er om hen heen? Is het dan zo raar dat zij soms zelfdestructief zijn. Ik denk hierbij aan het grote alcoholgebruik bij jongeren, de trieste cijfers in suïcide. Het maakt me verdrietig. Ja, het zijn tekenen van te weinig veerkracht.

En ook in groepen en teams die ik vandaag begeleid, is het zichtbaar. Waar er spanning of een polariteit is, waar we naartoe zouden kunnen gaan om creativiteit en innovatie te winnen. Als ik daar nog maar naartoe ga, slaan alle stresssystemen tilt. Mensen halen uit in een fight, ze bekritiseren mij of elkaar. Ze geraken in een flight, ineens moeten ze naar huis of droppen ze uit of ze voelen zich niet lekker. Of ze gaan in een freeze, ze kunnen niet meedoen met een basic conflicthanteringstool.

Meer en meer zie ik het en ik verwijt deze mensen niets, deze respons ligt gewoon voor het rapen. Heel de tijd uitgedaagd worden in je veerkracht maakt dat zelfs simpele taken op den duur niet meer lukken. En ik wil niet zeggen dat aangaan van spanning en conflict simpel is, maar het is wel deel van onze menselijke interacties, het is iets waar we goed in zouden moeten zijn, zelfs beter in zouden moeten worden. Want hoe meer afhankelijk we van elkaar gaan zijn – en dat is de toekomst, interafhankelijkheid of je het nu wil of niet, hoe meer we capabel moeten zijn om wat er zich tussen ons afspeelt gezond te houden, verbindend te maken, eruit te leren.

Het is zo jammer dat die veerkracht daar vandaag voor ontbreekt. Ik denk dus dat we breder moeten zoeken dan zelfzorgtips of individuele schuldinductie over ieders veerkracht, het gaat om veerkrachtige teams en organisaties bouwen vandaag. Als je daar wat hulp bij wil, staan we graag voor je klaar.